ክሪዝፌልት-ጃኮብ በሽታ (ሲጄዲ)

CJD ምንድን ነው?

የክሪውትስፌልድት-ጃኮብ በሽታ ("kroits-felt-yah-cub" ይባላል፤ ሲጄዲ) ምንም ዓይነት ህክምና ወይም ፈውስ የሌለው አልፎ አልፎ የሚከሰት የአንጎል በሽታ ነው። ሳይንቲስቶች ሲጄዲ በፕሪዮን ምክንያት የሚከሰት ሲሆን ይህም በአንጎል ውስጥ የሚከማች እና የአንጎል ጉዳት የሚያደርስ ያልተለመደ ፕሮቲን ነው።

CJD የሚያገኘው ማነው?

CJD በዓለም ዙሪያ ይከሰታል። በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ከአንድ ሚሊዮን ሰዎች ውስጥ አንድ ሰው CJD ያዳብራል. አብዛኛዎቹ በሽታው ያለባቸው ሰዎች ከ 60 አመት በላይ ናቸው። በ 85% ከሚሆኑ ታካሚዎች፣ CJD በማይታወቅ ምክንያት ይከሰታል። አነስተኛ የታካሚዎች መቶኛ (5%–15%) በሽታውን ይወርሳሉ። ምንም እንኳን በጣም አልፎ አልፎ (<1%)፣ በቀዶ ሕክምና ሂደቶች ወቅት የተበከሉ ቲሹዎች (የኮርኒያ ንቅለ ተከላዎች፣ የአንጎል ቀዶ ጥገና ወይም ሽፋኖቹ) የተያዙ ሰዎች CJD ፈጥረዋል። የተለየ የበሽታው ዓይነት፣ ተለዋጭ CJD ወይም vCJD፣ በዚህ እውነታ ሉህ መጨረሻ ላይ ይገለጻል እና በበሽታው ከተያዙ ላሞች ሥጋ ከመብላት ጋር የተያያዘ ነው።

CJD እንዴት ይተላለፋል?

የ CJD ፕሪዮኖች በአየር፣ በምግብ ወይም በመጠጥ፣ ወይም በሰዎች መካከል እንደሚተላለፉ የሚያሳይ ምንም ማስረጃ የለም። ፕሪዮኖች በተወሰኑ የሕክምና ወይም የቀዶ ጥገና ሂደቶች ሊተላለፉ ይችላሉ. ፕሪኖች በሙቀት ወይም በኬሚካል ለማጥፋት በጣም ከባድ ናቸው፣ስለዚህ በCJD ታካሚ ላይ ከተጠቀሙ በኋላ የቀዶ ጥገና መሳሪያዎች በትክክል ካልተፀዱ በሽተኞች ሊበከሉ ይችላሉ። ሆስፒታሎች የሚጣሉ መሳሪያዎችን መጠቀም ወይም የቀዶ ጥገና መሳሪያዎችን ለማምከን ተጨማሪ ጥንቃቄዎችን ማድረግ እንደሚያስፈልግ ያውቃሉ ስለዚህም ታካሚዎች በሲጄዲ እንዳይያዙ።

የ CJD ምልክቶች ምንድ ናቸው?

የመጀመሪያዎቹ ምልክቶች የመርሳት, የባህሪ ለውጦች እና ቅንጅት ማጣት ያካትታሉ. ሲጄዲ ያለባቸው ታካሚዎች በመጨረሻ የመናገር፣ የመራመድ እና ራሳቸውን የመንከባከብ ችሎታ ያጣሉ። በሽታው በፍጥነት ያድጋል እና አብዛኛዎቹ የ CJD በሽተኞች በህመም በጀመሩ በአንድ አመት ውስጥ ይሞታሉ.

ከተጋለጡ በኋላ ምን ያህል የ CJD ምልክቶች ይታያሉ?

ምልክቶች ለመታየት 15 ወራት እስከ 30 ዓመታት ወይም ከዚያ በላይ ሊወስድ ይችላል። አብዛኛውን ጊዜ ለፒን ነጥብ መጋለጥ የለም. ይልቁንስ አንድ ነገር ይከሰታል ተብሎ ይታሰባል መደበኛ ፕሪዮን ወደ በሽታ አምጪነት ይለወጣል ፣ ምንም አይነት የአካባቢ ብክለት ምንጭ የለውም።

CJD እንዴት ነው የሚመረመረው?

ምንም እንኳን አንድ ሰው CJD እንዳለበት ፍንጭ ሊሰጡ የሚችሉ ብዙ ምርመራዎች ቢኖሩም፣ CJDን ለመመርመር ብቸኛው ትክክለኛ መንገድ የአንጎል ባዮፕሲ (ከታካሚው አእምሮ ውስጥ ትንሽ ቲሹን ለሙከራ ማስወገድ) ወይም ከሞተ በኋላ አንጎልን መመርመር ነው።

ለ CJD ሕክምናው ምንድነው?

ለ CJD የተለየ መድሃኒት ወይም ፈውስ የለም። ሕክምናው ሕመምተኛው በተቻለ መጠን ምቾት እንዲኖረው የሕመም ምልክቶችን ማስወገድን ያካትታል.

CJD እንዴት መከላከል ይቻላል?

CJD ያለባቸው ሰዎች እና በቤተሰብ ታሪካቸው ምክንያት CJD የመጋለጥ እድላቸው ከፍተኛ የሆነባቸው ሰዎች ደምን፣ ሕብረ ሕዋሳትን ወይም የአካል ክፍሎችን በፍፁም መለገስ የለባቸውም። የሕክምና መሣሪያዎችን በትክክል ማምከን የበሽታውን ስርጭት ይከላከላል።

የCJD ሕመምተኞች ተንከባካቢዎች የሚከተሉትን ጨምሮ ጥሩ ንጽህናን መጠቀም አለባቸው፡-

• ከመብላት፣ ከመጠጣት ወይም ከማጨስ በፊት እጅን እና የተጋለጠ ቆዳን ይታጠቡ። ምንም እንኳን ከ CJD ህመምተኛ ቆዳ ጋር መገናኘት በሽታውን ባያሰራጭም ይህ ጥሩ ልምምድ ነው.
• ውሃ በማይገባባቸው ማሰሪያዎች ሊኖሩዎት የሚችሉትን መቆራረጦች እና መቧጠጥ ይሸፍኑ።
• CJD ባለበት ሰው ላይ ማንኛውንም ቁስል በሚለብስበት ጊዜ የቀዶ ጥገና ጓንቶችን ይልበሱ።
• CJD ካለበት ሰው በሰውነት ፈሳሾች ሊበከሉ በሚችሉ በሹል ነገሮች (ለምሳሌ መርፌ) ከመቁረጥ ወይም ከመጣበቅ ይቆጠቡ።
• ለታካሚው ደም ወይም የሰውነት ፈሳሽ የመጋለጥ አደጋ ካለ የፊት መከላከያ ይጠቀሙ.
• የCJD ታካሚ የሰውነት ፈሳሾች በሌላ ሰው ቆዳ ላይ ከገቡ፣የተጎዳውን አካባቢ በሳሙና መታጠብ፣በሙቅ ውሃ በደንብ ማጠብ (መፋቅን ያስወግዱ)፣ ቦታውን በ 1:10 በረጭ ፈሳሽ ለ 1 ደቂቃ ያጠቡ (ለከፍተኛ ደህንነት) እና ከዚያ እንደገና በውሃ ይጠቡ። የCJD ታካሚ የሰውነት ፈሳሾች ወደ ሌላ ሰው አይን ወይም አፍ ውስጥ ከገቡ፣ በሳሊን (ለዓይን) ወይም በቧንቧ ውሃ (ለአፍ) በደንብ ያጠቡ።
• ሁሉንም የክሊኒካዊ ቆሻሻዎች (ለምሳሌ, ባንዲዎችን) በትክክል ያስወግዱ.

የ CJD ከ “Mad Cow Disease” ጋር ያለው ግንኙነት ምንድን ነው?

"Mad Cow Disease" ወይም Bovine spongiform encephalopathy (BSE) በከብቶች ውስጥ የሚከሰት በሽታ ነው. በ BSE የተያዙ ከብቶች ስጋ የበሉ አንዳንድ ሰዎች ከ CJD ጋር ተመሳሳይ የሆነ በሽታ ይይዛቸዋል ነገር ግን በተለየ ፕሪዮን የተከሰተ ነው። ይህ በሽታ 'variant CJD' (vCJD) ይባላል እና በዓለም ዙሪያ በ 200 ሰዎች ላይ ተገኝቷል። በዩናይትድ ስቴትስ፣ አራት የvCJD ጉዳዮች ብቻ ተገኝተዋል፣ ሁሉም ከዩናይትድ ስቴትስ ውጭ ባደጉ እና ለቢኤስኢ በተጋለጡ ሰዎች ላይ። የዩናይትድ ስቴትስ የግብርና ዲፓርትመንት ከብቶችን ለማጣራት እርምጃዎችን አዘጋጅቷል ስለዚህ በቢኤስኢ የተጠቁ እንስሳት ከምግብ ሰንሰለት እንዲገለሉ እና ሕብረ ሕዋሶቻቸው ሌሎች እንስሳትን ወይም ሰዎችን ሊበክሉ አይችሉም።

ስለ CJD ተጨማሪ መረጃ እንዴት ማግኘት እችላለሁ?

• ስለ CJD ስጋቶች ካሉዎት የጤና እንክብካቤ አቅራቢዎን ያነጋግሩ።
• ለአካባቢዎ የጤና ክፍል ይደውሉ። የአካባቢዎን የጤና ክፍል በ vdh.virginia.gov/health-department-locator/ ማግኘት ይችላሉ።
• ለበለጠ መረጃ የCruutzfeldt-Jakob Disease ላይ የ CDCገጽን ይጎብኙ ።